Andere wettelijke rechten

Wanneer iemand overlijdt, vormt het testament meestal het uitgangspunt voor de verdeling van de nalatenschap. Een erflater heeft immers veel vrijheid om zelf te bepalen wie zijn erfgenamen zijn en hoe de nalatenschap wordt verdeeld. Toch is die vrijheid niet onbeperkt.
De zogeheten andere wettelijke rechten beschermen bijvoorbeeld het voortgezet gebruik van de woning en inboedel, het vruchtgebruik van woning, inboedel en andere goederen en bieden daarnaast mogelijkheden zoals de som ineens voor het kind en een som ineens als vergoeding voor verrichte arbeid.

In deze blog leggen we uit wat deze rechten inhouden, wanneer ze gelden en welke termijnen belangrijk zijn om in de gaten te houden.

Wanneer een erflater overlijdt en in zijn testament bijvoorbeeld de woning aan een derde heeft gelegateerd, kan de partner van erflater voor een probleem komen te staan: hij of zij dreigt de woning kwijt te raken. De wet biedt dan uitkomst door te bepalen dat de echtgenoot of degene die met de overledene een duurzame gemeenschappelijke huishouding voerde, gedurende zes maanden na het overlijden in de woning mag blijven wonen en gebruik mag maken van het woongenot en de inboedel. Dit voortgezet woonrecht biedt dus een belangrijke tijdelijke bescherming voor de langstlevende partner.

Wanneer de echtgenoot door het testament van de erflater geen eigenaar is geworden van de gezamenlijke woning of inboedel, kan deze een beroep doen op het recht van vruchtgebruik hiervan.
Dit recht biedt een langere bescherming dan het tijdelijke voortgezet gebruik van de woning en geldt wanneer er een verzorgingsbehoefte bestaat, bijvoorbeeld door een gebrek aan inkomen of vermogen. Erfgenamen zijn verplicht hieraan mee te werken, tenzij zij aannemelijk kunnen maken dat de echtgenoot geen verzorgingsbehoefte heeft.

De echtgenoot moet binnen zes maanden na overlijden kenbaar maken dat hij of zij aanspraak maakt op het vruchtgebruik.

Naast woning en inboedel kan vruchtgebruik ook worden gevestigd op andere goederen van de nalatenschap, zoals geld, effecten of vermogensrechten. Dit kan ook gelden voor goederen die later in de plaats komen van oorspronkelijke nalatenschapsgoederen, bijvoorbeeld een saldo op een andere bankrekening. Het doel van dit verzorgingsvruchtgebruik is om de echtgenoot te beschermen bij een financiële noodsituatie. De daadwerkelijke verzorgingsbehoefte wordt beoordeeld aan de hand van de financiële omstandigheden van de echtgenoot.

Een minderjarig kind heeft in bepaalde gevallen recht op een som ineens uit de nalatenschap. Dit recht geldt wanneer het kind het geld nodig heeft voor zijn of haar verzorging en opvoeding tot het bereiken van de leeftijd van 18 jaar.

Ook jongvolwassenen tot 21 jaar kunnen aanspraak maken op een dergelijke som, bijvoorbeeld voor onderhoud en studie. Het doel van dit recht is om te waarborgen dat de verzorging van het kind financieel kan worden voortgezet, ook na het overlijden van de ouder.

Kinderen, stiefkinderen, pleegkinderen of kleinkinderen die gedurende hun meerderjarigheid arbeid hebben verricht in het huishouden of bedrijf van de overledene zonder passende beloning, kunnen onder omstandigheden aanspraak maken op een som ineens als billijke vergoeding.

Belangrijk hierbij is dat het moet gaan om arbeid waarvoor normaal gesproken loon zou zijn ontvangen, en dat de vergoeding rekening houdt met reeds genoten voordelen, zoals kost en inwoning of eerdere betalingen.

Voor de bovengenoemde wettelijke rechten gelden strikte termijnen. Als u niet tijdig aanspraak maakt of geen “rechtsvordering” instelt, kunnen uw rechten vervallen. De kortste termijn is zes maanden, en in sommige gevallen kan deze zelfs nog korter zijn. Wacht daarom niet te lang en laat u zo snel mogelijk adviseren door één van onze gespecialiseerde erfrechtadvocaten, zodat uw positie goed wordt beschermd.

👉 Wilt u weten of u aanspraak kunt maken op een van deze rechten?

Neem gerust contact op met Groothoff & Knecht Advocaten.
Als specialist in het erfrecht helpen wij u graag om uw positie als erfgenaam of langstlevende echtgenoot juridisch goed te waarborgen.

mr. Marieke K. Groothoff-de Bruin