Erfenis aanvaarden of verwerpen

Bent u erfgenaam na een overlijden, dan staat u voor een belangrijke keuze: op welke manier aanvaardt u de nalatenschap?

Veel mensen weten niet dat een erfenis ook schulden kan bevatten. Een verkeerde beslissing kan grote financiële gevolgen hebben, soms zelfs privé.

In deze blog leggen wij uit:
• welke manieren van aanvaarden er zijn;
• wat de risico’s van zuiver aanvaarden zijn;
• waarom beneficiair aanvaarden vaak de veiligste keuze is;
• en wat de gevolgen zijn van verwerping van een nalatenschap.

Bij zuivere aanvaarding accepteert u de nalatenschap volledig. U erft niet alleen de bezittingen van de overledene, maar bent ook persoonlijk aansprakelijk voor alle schulden die tot de nalatenschap behoren. Blijken de schulden hoger te zijn dan de bezittingen? Dan moet u het verschil uit uw eigen vermogen betalen.

Veel erfgenamen denken dat zij pas zuiver aanvaarden door een expliciete verklaring af te leggen. In de praktijk gaat het echter vaak mis doordat een nalatenschap onbewust zuiver wordt aanvaard.

Zuiver aanvaarden door gedrag
U kunt een nalatenschap namelijk ook zuiver aanvaarden door handelingen te verrichten waaruit blijkt dat u zich als eigenaar van de nalatenschap gedraagt. Denk bijvoorbeeld aan:
• het betalen van rekeningen vanaf de bankrekening van de overledene;
• het verkopen of weggeven van spullen uit de nalatenschap;
• het meenemen van sieraden, meubels of andere waardevolle goederen;
• het verdelen van bezittingen tussen erfgenamen;
• het opzeggen van abonnementen of contracten met gebruik van nalatenschapsgeld.
Deze handelingen kunnen al voldoende zijn om te concluderen dat u de nalatenschap zuiver heeft aanvaard, met alle financiële gevolgen van dien.

Voorbeeld uit de praktijk:
In een bekende gerechtelijke procedure betaalden erfgenamen na het regelen van de uitvaart een gezamenlijk etentje met geld van de bankrekening van de overledene. Deze ogenschijnlijk onschuldige handeling leidde er bijna toe dat zij privé aansprakelijk werden gesteld voor de schulden van de nalatenschap.

Hoewel de Hoge Raad uiteindelijk oordeelde dat deze kosten onder omstandigheden konden worden aangemerkt als kosten van een passende uitvaart, maakt deze zaak duidelijk hoe dun de scheidslijn is tussen toegestane handelingen en zuivere aanvaarding.

➡️ Ons advies: verricht geen handelingen met betrekking tot de nalatenschap voordat duidelijk is op welke wijze u wilt aanvaarden. Twijfelt u? Schakel dan tijdig juridisch advies in om kostbare fouten te voorkomen.

Bij beneficiaire aanvaarding aanvaardt u de nalatenschap, maar alleen voor zover deze positief is. U wordt erfgenaam, maar bent niet met uw privévermogen aansprakelijk voor schulden van de overledene.

Dit is in de praktijk meestal de verstandigste keuze, zeker wanneer u niet precies weet hoe de financiële situatie van de overledene eruitziet.

Hoe werkt beneficiair aanvaarden?

Beneficiair aanvaarden kan onder andere:
• via een verklaring bij de rechtbank;
• via een volmacht opgesteld door een advocaat of notaris;
• doordat een andere erfgenaam beneficiair aanvaardt.
De kosten zijn beperkt (griffierecht en eventuele advieskosten), maar de bescherming is groot.

Let op: wettelijke vereffening

Na beneficiaire aanvaarding moet de nalatenschap volgens vaste wettelijke regels worden vereffend. Worden deze regels niet nageleefd, dan kan alsnog privéaansprakelijkheid ontstaan. Begeleiding hierbij is daarom sterk aan te raden.

Is duidelijk dat de nalatenschap alleen maar schulden bevat? Of is de afwikkeling zeer complex? Dan kan verwerping van de nalatenschap de juiste keuze zijn.

Bij verwerping:
• heeft u geen recht meer op geld of goederen;
• bent u niet aansprakelijk voor schulden.

⚠️ Heeft u kinderen? Dan worden zij meestal automatisch erfgenaam (plaatsvervulling). Bij minderjarige kinderen is toestemming van de kantonrechter nodig.

Veel erfgenamen maken fouten zonder dat zij het doorhebben. Eén verkeerde handeling kan al leiden tot zuivere aanvaarding en privéaansprakelijkheid.

Bij Groothoff & Knecht Advocaten helpen wij particulieren bij:
• het maken van de juiste keuze bij een nalatenschap;
• beneficiair aanvaarden en vereffening;
• het voorkomen van persoonlijke aansprakelijkheid;
• complexe of problematische nalatenschappen.

Twijfelt u hoe u een nalatenschap moet aanvaarden? Neem dan tijdig contact op met Groothoff & Knecht Advocaten. Een kort adviesgesprek kan veel financiële problemen voorkomen.
📩 Contact: info@groothoff-knechtadvocaten.nl
📞 Tel: 035 – 220 30 96

mr. Marieke K. Groothoff-de Bruin